SISTEMANG PIYUDAL SA GITNANG PANAHON SA EUROPA

11m ago
1.5K Views
34 Downloads
525.20 KB
22 Pages
Last View : Today
Last Download : 2m ago
Upload by : Farrah Jaffe
Transcription

(Effective Alternative Secondary Education)ARALING PANLIPUNAN IIIMODYUL 9SISTEMANG PIYUDAL SA GITNANG PANAHONSA EUROPABUREAU OF SECONDARY EDUCATIONDepartment of EducationDepEd Complex, Meralco AvenuePasig City

MODYUL 9SISTEMANG PIYUDAL SA GITNANG PANAHON SA EUROPAAng modyul na ito ay magdadala sa iyo sa Gitnang Panahon saKanlurang Europa kung kailan ang sistemang piyudal ang umiral. Kaakibat nitoang sistemang pampulitika, panlipunan, at pang-ekonomiya noong mgapanahong iyon.Ang sistemang pampulitika ay makikita sa desentralisadong pamamahala.Ang sistemang pang-ekonomiya ay naisasalarawan ng sistemang manoryal nasiyang sentro ng mga gawaing pangkabuhayan. Ang sistemang panlipunannaman ay makikita sa pagkakapangkat-pangkat ng lipunan sa tatlo: 1) uringmaharlika; 2) mga klerigo; 3) at mga pesante.Ang Simbahang Katoliko ang naging tagapagbuklod ng mga estadongKristiyano. Ang Simbahan at ang pagsunod sa mga doktrina nito ay nagingmalaking bahagi ng araw-araw na gawain ng tao.May tatlong araling inihanda para sa inyo sa modyul na ito:Aralin 1: Ang Pag-usbong ng PiyudalismoAralin 2: Ang Sistemang ManoryalAralin 3: Ang Pagsimula at Paglaganap ng mga Bayan at LungsodPagkatapos ng mga gawain sa modyul, ikaw ay inaasahang:1. Makapagtatalakay ng mga pangyayaring nagbigay-daan sa pag-usbong atpaglaganap ng piyudalismo sa Gitnang Panahon sa Europa;2. Makapaglalarawan ng ugnayan ng mga hari, basalyo, kabalyero, atmagbubukid sa sistemang piyudal;3. Makapagpapaliwanag ng mga salik ng sistemang manoryal;

4. Makatutukoy ng ginampanang papel ng Simbahan sa sistemang piyudal;at5. Makapagbibigay ng kuro-kuro hinggil sa impluwensya ng sistemangpiyudal sa kasalukuyang panahon.Handa ka na ba? Subukan mong sagutin ang mga sumusunod na tanong.Huwag kang mangamba sa pagsagot. May mga tulong sa pag-aaral na inihandapara sa iyo.PANIMULANG PAGSUSULIT:Panuto: Bilugan ang titik ng tamang sagot.1. Alin sa mga sumusunod ang tamang pagsasalarawan ng mga Burgis?a. Sila ay nabibilang sa maharlika.b. Sia ay mayamang mangangalakal.c. Sila ay panginoon ng magbubukid.d. Sila ay pinuno ng guild.2. Ang basalyo ay yaong tao na:a. nagbigay ng lupa.b. nabigyan ng lupa.c. nagtatrabaho sa lupa.d. nangungolekta ng buwis.3. Ang tawag sa artisano na nagpapakadalubhasa sa kanyang gawain sapamamagitan ng pagsasanay sa gabay ng master aya. journeymanc. apprenticeb. burgisd. bailiff

4. Sa sistemang piyudal, ang sentro ng lipunan at ekonomiya ng mga tao ayang:a. kastila.c. manor.b. palasyo.d. simbahan.5. Mahalaga ang papel ng mga kabalyero sa sistemang piyudal dahil sa silaang gumaganap ng gawainga. panlipunan.c. panrelihiyon.b. pang-ekonomiya.d. pangmilitar.6. Ang bansa kung saan maraming lungsod ang umunlad dahil sa kalakal aya. Ingglaterac. Italyab. Pransiyad. Alemanya7. Ang unang paggamit ng pera o salapi sa kalakalan ay naganap saa. manorc. bankob. peryad. pistahan8. Ang pag-iral ng sistemang piyudal sa Gitnang Panahon ay nag-ugat saa. pagbasak ng Emperyong Roma.b. paghina ng Banal na Emperyong Roma.c. pagsalakay ng mga Asyano.d. paglakas ng Simbahang Kristiyano.9. Ang pag-unlad ng kalakalan sa pagitan ng mga lunsod ng Italya atGitnang Asya ay nag-ugat saa. Piyudalismo.c. Sistemang Guild.b. Krusada.d. Kristiyanismo.10. Alin sa mga sumusunod ang hindi salik sa pag-unlad ng mga kabayanan?a. Bagong teknolohiya sa pagtatanimb. Paglakas ng kalakalanc. Bagong pamamaraan sa pagtatanimd. Pagtatayo ng “guild”

ARALIN 1ANG PAG-USBONG NG PIYUDALISMOAng paghina ng pamamahala ng tagapagmana ni Charlemagne angnagpasimula ng sistema kung saan ang local na pamamahala ay lumakas. Dito maguugat ang piyudalismo.Matapos ang araling ito, inaasahang magagawa mo ang mga sumusunod:1. Matutukoy ang pag-usbong ng piyudalismo sa Kanlurang Europa;2. Maipaliliwanag ang katangian ng institusyong ito;3. Mailalarawan ang panlipunan at pampulitikal na katangian nito; at4. Matutukoy ang papel ng kabalyero sa sistemang piyudal.Gawain 1: Pag-isipan Mo!Bilang Pilipino, napag-aralan mo sa Kasaysayan ng Pilipinas ang tungkol saSistemang Encomienda noong panahon ng Kastila. Magbigay ng dalawangkatungkulan ng Encomienda at dalawa ring katungkulan ng nasasakop na Indio. Isulatsa isang pirasong papel at itabi hanggang matapos mong basahin ang aralin na ito.5

Ang Pagtatag ng PiyudalismoAng Piyudalismo sa Gitnang Panahon ay nag-ugat sa paghahati-hati ng Banal naImperyo ni Charlemagne batay sa kasunduan sa Verdum. Mahihinang tagapamahalaang mga tagapagmana ni Charlemagne kaya ang mga opisyal ng pamahalaan at mgamay-ari ng lupain ay humiwalay sa pamumuno ng hari. Naibangon muli ang mga localna pamahalaan na ngayon ay pinatatakbo ng mga maharlikha katulad ng mga konde atduke.Sa sitwasyong ito pumasok ang mga barbarong Viking, Magyar, at Muslim.Sinalakay nila ang iba’t ibang panig ng Europa lalo na sa bandang Pransya. Ang mgaViking na kilala rin sa tawag na Normans ay nabigyan ng lupain sa bandang Pransyakapalit ng pagtanggap nila ng Kristiyanismo. Ang lupaing napasakanila ay kilala ngayonsa tawag na Normandy.Ang madalas na pagsalakay na ito ng mga barbaro ay nagbigay ligalig sa mgamamamayan ng Europa. Dahil dito, hinangad ng lahat ang pagkakaroon ng proteksyonkaya naitatag ang sistemang piyudalismo.Ang Institusyong PiyudalismoAng salitang Piyudalismo (Feudalism) ay hango sa salitang “feodus” or “fief”, angsalitang tumutukoy sa lupa na ibinigay sa unang basalyo (vassal). Ang may-ari ng lupa(Panginoon) ay nangakong bibigyan ng protesyon ang basalya at ipagtatanggol angkanilang karangalan. Ang basalyo naman ay nangako ring magiging matapat sapanginoong piyudal at magbibigay ng suporta sa oras ng pangangailangan katulad ngpakikipaglaban sa digmaang kinasasangkutan ng panginoon at paminsan-minsangpagbibigay ng tirahan, aliw, at pagkain sa panginoong piyudal.Sa sistemang umiiral sa Europa, ang salitang basalyo at panginoon aynagkakaugnay. Ang isang basalyo ay maaari ding tawaging panginoon kung siya aymagbibigay ng bahagi ng kanyang lupa sa isang tao na ngayon ay tatawagin niyangbasalyo.6

Ang Piyudalismo Bilang PamahalaanSa sistemang piyudal, ang basalyo ay may layang pamahalaan anglupangnasasakupan. Siya na ang nag-aayos ng usaping legal at namamahala sa sandatahanglakas, supply ng pagkain, at paniningil ng buwis.Sistemang PanlipunanSa sistemang piyudal, ang lipunan ay nakalathala sa tatlo:1. maharlika - kinabibilangan ng hari, basalyo, at iba pang panginoon2. pari o clerigo - ang tanging pangkat na nakapag-aral ng iba’t ibangasignatura, bukod pa sa pakikipagdigma. Ang mga Obispo at iba pangmatataas na ranggong Clerigo ay namumuhay na parang mayayamansamantalang ang pari sa nayon ay mula sa mababang uri at hindi gaanongnakapag-aral.Ang Kabalyero sa Sistemang PiyudalAng lalaki na mula sa mababang antas ng lipunan ay halos hindi nabibigyan ngpagkakataong maging kabalyero. Para makatiyak na ang mga magiging kabalyero aymanggagaling sa angkang maharlikha, ang pagsasanay sa pagkakabalyero aymahigpit.Ang kabalyero ay mula sa salitang Pranses na “Chevalier” na ang ibig sabihin aymangangabayo. Ang nagnanais na maging kabalyero ay dumadaan sa pagsasanayayon sa Codigo ng pagiging Kabalyero. Ang pagsasanay ay nagsisimula sa mga gulangna pitong taon kung saan siya ay nagsisilbi sa Corte ng kastilyo o palasyo bilang “valet”(little vassal) o damoireau (little lord) habang natututo ng kagandahang asal atpagsasanay sa pakikidigma. Sa pagbibinata, siya ay magiging “assistant” o “squire” ngkabalyero. Maaari na siyang sumama sa digmaan at kung mapatunayan ang kanyangkasanayan sa kagandahang asal at pakikidigma, siya ay gagawin nang kabalyero sa7

pamamagitan ng isang seremonya kung saan siya ay bibigyan na ng damit at gamitpandigma.Gawain 2: Pagpapalalim ng KaalamanKunin mo ang iyong ginawa sa Gawain 1 at ngayon ay magtala ngdalawang katungkulan na ginagampanan ng panginoong piyudal at dalawa ringkatungkulan ng basalyo.Ihambing mo ang dalawang gawain na ginawa mo at magbigay ngpagkakahawig at pagkakaiba ng mga nasabing tungkulin. Sundan ang “format” na ito:KatungkulanPaghahambingPanahon ngPanahongKastilaPiyudalA. EncomenderoA. Panginoong PiyudalPagkakahawigPagkakaiba1.1.1.1.2.2.2.2.B. Indio (Tenant)B. Basalyo1.1.1.1.2.2.2.2.8

Tandaan Mo!Ang piyudalismo ay isang sistema kung saan mahigpit angkasunduan ng panginoong piyudal at basalyo. Bawat isa ay maykatungkulan na dapat tuparin.ARALIN 2SISTEMANG MANORYALAng sistemang manoryal ay nakasalalay sa pagsasaka. Dito kinukuha angpanggastos para sa pagpapatakbo ng pamahalaang piyudal. Ang manor ay sentro nglipunan at ekonomiya ng mga tao na nakatira dito.Ikaw ba ay nakapunta na sa isang hacienda dito? Kung nakapunta ka na, maypagkakahawig ang kaanyuan ng dalawa.Pagkatapos mong basahin ang Araling ito, inaasahan na iyong:1. Maisasalarawan ang manor;2. Maipaliliwanag ang sistemang umiiral dito; at3. Mapahahalagahan ang papel ng babae sa manor.9

Gawain 1: Pag-isipan Mo!Tingnan mo ang larawan sa ibaba. Ito ay larawan ng manor. Ano angmasasabi mo sa kaayusan ng manor?10

Sistemang ManoryalAng sistemang manoryal ang sistemang pang-ekonomiya noong GitnangPanahon. Sa manor nanggagaling ang halos lahat ng produkto at serbisyong kailanganng mga tao.Pagasasaka: Batayan ng Sistemang ManorAng sistemang manor ang sentro ng lipunan at ekonomiya ng mga tao nanakatira dito. Ang isang fief ay maaaring binuo ng maraming manor na nakahiwalay saisa’t isa. Ito ay maaaring maihalintulad sa isang pamayanan (village) kung saan angmga naninirahan dito ay umaasa ng kanilang ikabubuhay sa pagsasaka sa manor. Sakabilang dako ang kanilang panginoon ay dito rin umaasa sa kita ng pagsasaka samanor na kanyang magiging kayamanan.Ang kastilyo ng panginoong piyudal ang pinakapusod ng isang manor. Maari ringang bahay sa manor ay isang malaking nababakurang gusali o kaya ay palasyo. Anglupain sa loob ng manor ay nahahati ayon sa paggagamitan nito. Kumpleto sa mgakakailanganin ng magsasaka ang mga gamit sa manor. Para sa mga naninirahan doon,ang mga pangangailangan nila ay napapaloob na sa manor. Nandiyan ang kamalig,kiskisan, panaderya, at kuwadra ng panginoon. Mayroon ding simbahan, pandayan, atpastulan. Kung maibigan ng panginoon, ang mga kaparangan at kagubatan ay kanyanghinahati ngunit nag-iiwan siya ng pastulan na maaaring gamitin ng lahat.Ang Pamamahala sa ManorAng Panginoong Piyudal ay karaniwang abala sa pakikidigma. Sa ganitongpagkakataon ang pamamahala sa manor ay ipinagkakatiwala sa mga piling opisyales.Halimbawa sa England ang mga pinagkakatiwalaan ay tinatawag na steward, bailiff, atreeve. Ang steward ang may pinakamataas na ranggo. Siya ang legal na11

tagapamahala sa korte ng manor. Binibisita niya ang iba’t ibang manor para matingnanang sitwasyon dito.Ang bailiff naman ang nangangasiwa sa mga gawain ng magbubukid at sapagsasaka. Siya ang namamahala sa pagkukuwenta ng salapi at sa paniningil ng upa,multa, at iba pang bayarin.Ang reeve ay tumutulong sa bailiff. Maraming reeve ang kailangan kapag angmanor ay malaki. Sila ang namamahala sa pagpaparami ng dayami at sa pagtatagonito. Sila rin ang nag-aalaga ng kawan ng hayop at sa nag-aani ng mga pananim. Siyarin ang nagpapaabot sa panginoong piyudal ng reklamo ng mga magbubukid tungkol samga opisyales. Sa panig naman ng mga pesante, sila ay obligadong magtrabaho ngdalawa hanggang tatlong araw sa bawat linggo sa lupa ng panginoong piyudal. Bahaging kanilang ani ay kinukuha bilang buwis. Kung sila naman ay gumagawa ng tinapay oalak, halos lahat ng ito ay ibibigay din sa panginoon.Ang mga itinuturing na serf ay hindi malayang makaalis sa manor. Sila ayitinuturing na pag-aari ng panginoon. Hindi rin sila makapangaso sa gubat omakapangisda sa batis.Dahil sa walang pinag-aralan at itinuturing na tanga, ang mga magbubukid aynakakita ng kasiyahan sa mga paniniwala tungkol sa mangkukulam, mahika, athalimaw. Kung minsan sila ay nagdaraos ng kasiyahan tulad ng piyesta, sayawan, atpaligsahan.Katayuan ng mga babae sa ManorAng mga babaeng nabibilang sa maharlikang angkan ay tinatawag na “ladies”.Sila ay nagmamana ng lupain at maaaring humawak ng mahalagang posisyon. Kungnasa digmaan ang Panginoong Piyudal, ang mga asawa nito ang namamahala ngmanor at nagtatanggol dito kapag nagkaroon ng mga pagsalakay. Kung sakaling angpanginoon ay nabihag, ang asawa nito ang nagtitipon ng pantubos upang siya aymailigtas.12

Ang mga babaeng magbubukid naman ay gumagawa ng lahat ng trabaho sabukid. Sila ang nagtatanim at nag-aani ng mga butil. Sila ang naggugupit ng balahibong tupa at naggagatas sa baka. Gumagawa din sila ng atip na pangbubong mula sadayami.Maagang nag-aasawa noon ang babae. Sa gulang na labing-apat, siya aymaaari nang ipagkasundo. May mga pagkakataon na sanggol pa lang ang babae aymaaari na rin siyang ipagkasundo. Ang babae ay pwede lamang makasal kung siya aymayroong dote na salapi, lupa, o produkto na kanyang dadalhin o babaunin sapagpapakasal.Gawain 2: Pagpapalalim ng KaalamanMagbigay ng reaksiyon o komentaryo sa papel na ginagampanan ngbabae sa manor. Mayroon na bang pagpapahalaga sa babae noon?Tandaan Mo!Ang manor ay mahalagang bahagi ng fief. Dito nakasalalay angikabubuhay ng lahat ng tao—mula maharlika hanggang serf.13

ARALIN 3ANG PAGSIMULA AT PAGLAGANAP NG MGA BAYAN AT LUNGSOD\Panahon ng ika-sampu hanggang ikalabing-isang dantaon ng lumitaw ang mgabagong bayan at lungsod sa Europa. Ang pinakamabilis na pag-unlad ay naganapnoong ikalabintatlong dantaon.Ang lungsod ay lugar kung saan ang mga bagong uri ng tao ay yumaman atnaging makapangyarihan. Ito rin ang nagsilbing sentro ng edukasyon, panitikan, atsining.Matapos ang araling ito, inaasahan na iyong:1. Maisasalarawan ang sitwasyon na naging salik sa pagsimula at paglaganap nglungsod;2. Matutukoy ang mga lugar sa Europa na naapektuhan ng maunlad na kalakalan;at3. Maisasalarawan ang bagong uri ng tao.Gawain 1: Pag-isipan Mo!Dito sa Metro Manila, maraming bayan ang naging siyudad. Dati-rati apatlang ang siyudad dito: Manila, Quezon City, Caloocan, at Pasay City. Bakit sa hulingtatlong taon halos lahat ng bumubuo sa Metro Manila ay siyudad na? Magtala ka ngang 8 bayan sa Metro Manila na naging siyudad kamakailan lang. Ano kaya ang mgakatangian ng mga bayan na ito para gawing siyudad?14

kalan sa pagitan ng Lungsod ng Italya at ng Gitnang SilanganAng krusada ay may malaking naidulot sa pag-unlad ng kalakalan sa pagitan ngmga lungsod sa Italya at Gitnang Silangan. Nagkaroon ng palitan ng produkto. Ang mgatao sa Kanlurang Europa, lalo na ang mga maharlika ay nagustuhan ang mgapampalasa at telang seda mula sa Asya. Ang kalakal na mula sa mga lungsod ngVenice, Genoa, at iba pang lungsod sa Italya ay dinadala rin patungong Inglatera athilagang Europa. Dahil sa pag-unlad ng kalakalan sa pagitan ng Europa at Asya,lumawak ang kalakalan.15

Paglago ng mga BayanAng paglakas ng kalakalan ay naging malaking tulong sa paglago ng mga bayan.Nagkaroon ng pagbabago sa agrikultura bunsod ng pagtuklas ng mga bagongteknolohiya at mga bagong pamamaraan sa pagtatanim. Bunga nito, tumaas ang anikaya nagkaroon ng magandang uri ng pamumuhay ang mga tao. Nakatulong din nangmalaki ang pagsasaayos ng mga kalsada upang mapadali ang pagdala at pagbili ngmga produktong agrikultural. Marami ang nanirahan sa mga lugar na malapit sapangunahing daan.Paggamit ng salapiSa unang mga taon ng Gitnang Panahon, ang sistema ng kalakalan ay palitan ngprodukto o barter. Dinadala ng mga magbubukid o kaya ng “serf” ang mga produktongbukid o produktong gawa sa bahay sa mga lokal na pamilihan. Dito nagpapalitan ngprodukto ang mga tao. Ang local na pamilihan ay nagaganap lamang bawat linggo samga malalawak na lugar malapit sa palasyo o simbahan.Sa paglawak ng kalakalan kung saan maraming lugar na ang sumali, naisip ngpanginoong piyudal na magtatag ng taunang perya. Dito sa peryang ito nagkatagpotagpo ang mga mangangalakal. Sa peryang ito kumikita ang panginoong piyudal dahilsiya ay naniningil ng buwis at multa dito.Dito sa peryang ito nakita ang paggamit ng salapi ngunit iba-iba ang kanilangsalaping barya. Dahil dito, nagsulputan ang mga namamalit ng salapi (money changer),na sa maliit na halaga ay namamalit ng iba’t ibang barya.Sa pagpapalit ng salapi na ito nasabing nagsimula ang pagbabangko.Natuklasan ng ilang mangangalakal na hindi delikado ang mag-iwan ng malalakinghalaga sa mga namamalit ng salapi. Ang salaping ito ay ipinauutang din nang may tubo.Ang isang mangangalakal ay maari ring magdeposito ng salapi sa isang lungsod atbibigyan siya ng resibo. Itong dineposito niya ay maaari niyang kolektahin sa ibanglungsod. Sa ganitong paraan naging ligtas ang paglipat ng salapi.16

Ang sistemang ito ng pagpapautang at pagbabangko ay nalinang sa hilagangItalya. Ang paggamit ng pera ay nakatulong sa paglalapit ng mga tao buhat sa iba’tibang lugar.Ang paglitaw ng BurgisSa pag-unlad ng kalakalan at industriya at paglawak ng mga bayan, isangmakapangyarihang uri ng tao ang lumitaw. Sila ay tinatawag na burgis (men of burg oburgers o bourgeoisie). Ang interes ng grupong ito ay nasa kalakalan. Ang mataas nauri ng bourgeoisie ay ang mga mauunlad na negosyante at mga bangkero. Angkanilang mga anak ay nag-aaral sa mga magagaling na unibersidad. Ang mgabourgeoisie ay ang nagiging gitnang uri at mababa ang pagtingin sa kanila ngpanginoong piyudal dahil sa sila ay mga bagong yaman lamang.Ang mga burgis ay patuloy na umiral at sila ang nagtaguyod ng sining atnakalinang ng sariling uri ng pagkamaharlika. Mababa rin ang pagtingin nila sa mgadalubhasang manggagawa kaya nagkaroon ng pag-uuri ng tao sa lipunan batay sayaman at hindi na sa angkan.Ang Sistemang “Guild”Ang “guild” ay isang samahang institusyunal na ang pangunahing layunin ayprotektahan ang interes ng mga kasapi. Bawat “guild” ay may sinusunod na patakaran.Nawata nila ang pagsali sa kalakalan nang hindi kasali sa “guild”.Ang “guild” ng artisano ang nangangasiwa sa pagsasanay ng isang tao sapamamagitan ng sistemang “apprenticeship”. Bago tanghaling dalubhasa ang isangartisano, siya ay dumadaan sa dalawang antas ng pagsasanay: 1) ang kandidato(apprentice) ay kailangang tumira kasama ang isang dalubhasa o master sa gawaingnais niyang pag-aralan. Siya ay bibigyan ng damit at tuturuan ng kagandahang asal.Obligasyon ng apprentice ang sundin lahat ang utos ng master at kailangang manatilinglihim ang mga sikreto sa sining at paggawa na natutuhan niya sa master. Ang antas na17

ito ay 3 hanggang 12 taon; at 2) sa ikalawang antas siya ay magiging journeyman,isang bihasang artisano na naglilingkod sa isang panibagong master at tumatanggap ngaraw-araw na sahod. Ang gawa ng isang artisano na pumasa sa pamantayan ng “guild”ay itinuturing na “obra maestra”.Gawain 2: Pagpapalalim ng KaalamanSagutin ang mga sumusunod.1. Ikaw ba ay nakaranas nang manirahan sa probinsiya o nayon? Kung napatiraka na doon, ano ang mga magagandang katangian ng probinsiya?a.b.c.2. Kung ikaw naman ay hindi pa nakaranas manirahan sa probinsiya, ano angmga nalalaman mo o naririnig na katangian ng probinsiya?a.b.c.18

3. Kung ikaw ay papipiliin, saan mo gustong manatili? Bakit?Tandaan Mo!Ang lungsod ay kilala sa umiiral na malakas na kalakalan noongGitnang Panahon lalo na noong matapos ang Krusada.MGA DAPAT TANDAAN SA MODYUL NA ITO¡ Ang piyudalismo ay isang sistema kung saan mahigpit ang kasunduan ngpanginoong piyudal at basalyo. Bawat isa ay may katungkulan na dapat tuparin.¡ Ang manor ay mahalagang bahagi ng fief. Dito nakasalalay ang ikabubuhay nglahat ng tao—mula maharlika hanggang serf.¡ Ang lungsod ay kilala sa umiiral na malakas na kalakalan noong GitnangPanahon lalo na noong matapos ang Krusada.19

PANGHULING PAGSUSULIT:Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot.1. Ang manor ay pag-aari nga. Magsasakab. Mangangalakalc. Panginoond. Simbahan2. Alin sa sumusunod ang hindi lungsod ng Italya?a. Geneab. Venicec. Cologned. Milan3. Isang piyesta sa pamilihan na karaniwang idinaraos kung pista opisyal kungsaan maraming mangangalakal galing sa iba’t-ibang panig ng Europa angdumarating para mamili at magtinda.a. Paskob. Peryac. Palarod. Torneo4. Ang samahang midyibal na binubuo ng mangangalakal at manggagawa nanaglalayong protektahan ang kanilang sarili sa di makatarungang paggawa,presyo, at suweldo.a. Basalyob. Guildc. Burgisd. Maharlika5. Isang bagong pangkat ng tao na lumitaw at ang layunin ay para mangalakal,hindi pandirigma.a. Basalyob. Kabalyero20

c. Burgisd. Apprentice6. Noong panahong midyibal ang sentro ng kalakal ay mga lungsod sa Italy at ,a. Americab. Gitnang Silanganc. Chinad. Silangang Indies7. Alin sa mag sumusunod ang hindi salik sa pag-usbong ng piyudalismo?a. Paglusob ng mga barbarob. Paghina ng kapangyarihan ng haric. Paglakas ng kalakaland. Pagsasamantala ng malalakas na local na pamahalaan8. Ang tirahan ng mga panginoong piyudal ay anga. kamaligb. kastilyoc. palaruand. kumbento9. Ang sistemang piyudal ay umiral dahila. Ang mga maharlika ay humingi ng proteksyonb. Marami ang naging kabalyeroc. Ang hari ay naging makapangyarihand. Ang simbahan ay sumuporta sa hari10. Isa sa mga salik sa pag-unlad ng bayan aya. Pagkakaroon ng mga magagandang daanb. Pag-usbong ng mga guildc. Paglitaw ng mga kabalyerod. Pagbagsak ng Roma21

GABAY SA PAGWAWASTO:PANIMULANG PAGSUSULIT1. B6. C2. B7. B3. C8. B4. C9. B5. D10. DPANGHULING PAGSUSULIT1. C6. B2. B7. C3. B8. B4. B9. A5. C10. A22

Ang Simbahang Katoliko ang naging tagapagbuklod ng mga estadong Kristiyano. Ang Simbahan at ang pagsunod sa mga doktrina nito ay naging malaking bahagi ng araw-araw na gawain ng tao. May tatlong araling inihanda para sa inyo sa modyul na ito: Aralin 1: Ang Pag-usbong ng Piyu