Theorieboek - NoRisk Veiligheidsopleidingen

1y ago
50 Views
3 Downloads
2.22 MB
53 Pages
Last View : 1d ago
Last Download : 1m ago
Upload by : Matteo Vollmer
Transcription

TheorieboekVeilig werken met de hef / reachtruckAlle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een gegevensbestand zonder voorafgaandeschriftelijke toestemming van de uitgever. Bij de samenstelling van dit cursusmateriaal is uiterste zorg betracht, de uitgever kan echter nietverantwoordelijk worden gehouden voor enige schade ontstaan door het ontbreken of onjuist vermelden van informatie in dit cursusboek.

Veiligheidstraining heftruckInhoudsopgavePagina:HOOFDSTUK 1De Arbo-wet1.11.21.31.41.51.61.7De Arbo-wetPlichten van de werkgeverPlichten van de werknemerDe ArbeidsinspectieArbo informatiebladenArbo informatieblad 14Vragen bij hoofdstuk 14455567HOOFDSTUK 2Heftruck .122.132.142.152.162.17InleidingDe bandenVoorzetapparatuurDe hefmastDe remmenHet stuursysteemHet hydraulisch hefsysteemBelangrijke tandLastendiagrammenMastneigingVerschoven zwaartepuntUitgereachte mastHet gewicht van de heftruckInterne transportmiddelenVragen bij hoofdstuk 2101012131314151617171718191919202022HOOFDSTUK 3Aandrijving vingen voor de heftruckOnderhoud verbrandingmotorenDe dieselmotorVoor en nadelen van een dieseltruckDe LPG-motorVoor en nadelen van een LPG-truckDe elektromotorDe tractiebatterijVoor en nadelen van een elektrotruck262626272728282931HOOFDSTUK 4Transport en itvoeringen van palletsMateriaalkeuze van palletsOpbouwmogelijkheden van palletsVastzetten van e aan pallets343434363637383940HOOFDSTUK lige werkomgevingVeiligheidseisen heftruckGebruikereisenControle van de truckVeilig werken met de heftruckDe openbare wegTechnische inrichting heftruckParkeren434444444546505051Pagina 1

Veiligheidstraining heftruckHoofdstuk 1De Arbo-wetHoofdstuk 1De Arbo-wetVeiligheidstraining heftruckPagina 2

Veiligheidstraining heftruckHoofdstuk 1De Arbo-wetAantekeningen:Pagina 3

Veiligheidstraining heftruck1.1Hoofdstuk 1De Arbo-wetDE ARBO-WETMet ingang van november 1980 is de veiligheidswet vervangen door de Arbowet. In afwijking van de veiligheidswet, bevat de Arbo-wet nu ook voorschriftenen bepalingen voor het beleid op het terrein van gezondheid, welzijn en milieu.De verantwoordelijkheid voor het milieu en de zorg voor veiligheid, gezondheiden welzijn op het werk is niet alleen een verantwoordelijkheid van dewerkgever, maar ook van de werknemer.Dit alles ter verbetering van de werkomstandigheden van de werknemers.1.2PLICHTEN VAN DE WERGEVERDe werkgever is in eerste instantie verantwoordelijk om een goed Arbo beleidte voeren.Daarnaast zijn werkgever, leidinggevende en overige medewerkers verplichtgezamenlijk zorg te dragen voor de veiligheid, gezondheid en het welzijn. Dewerkgever moet een planmatig beleid voeren. Als uitgangspunt hiervoor dientde wet.Persoonlijke beschermingsmiddelenDe werkgever heeft de plicht ervoor te zorgen dat we veilig, en zonder gevaarvoor onze gezondheid, kunnen werken. Daarom moet de werkgever, waarnodig, zorgen voor persoonlijke beschermingsmiddelen zoals: veiligheidsschoenen helmen handschoenen gehoorbescherming oogbescherming veiligheidskledingVoorlichting en onderwijsAls werknemer moeten we precies weten welk risico het werk met zich meebrengt.Als we de risico’s kunnen herkennen, zijn gevaarlijke situaties te voorkomen.Daarom heeft de werkgever de plicht over de risico’s en gevaren voorlichting tegeven. Als we van werk veranderen, of als de manier van werken verandert,moeten we worden voorgelicht over de nieuwe situatie. Om veilig te kunnenwerken moet de werkgever ons bijvoorbeeld leren: hoe met een interntransportmiddel veilig gewerkt moetworden welke beschermingsmiddelennodig zijn waar en wanneerbeschermingsmiddelen gebruikt moetenworden en welkeveiligheidsvoorschriften er zijn.Afbeelding 1.1OnderwijsPagina 4

Veiligheidstraining heftruck1.3Hoofdstuk 1De Arbo-wetPLICHTEN VAN DE WERKNEMERSDe Arbo-wet stelt uitdrukkelijk vast dat ook werknemers verantwoordelijk zijnvoor de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van zichzelf en derden. Zomogen werknemers zichzelf en anderen niet in gevaar brengen door richtlijnenen / of regels te negeren, of door persoonlijke beschermingsmiddelen niet tegebruiken. De werknemer is verplicht op de juiste wijze gebruik te maken vanapparatuur, machines, gereedschappen, transportmiddelen, gevaarlijke stoffenen andere hulpmiddelen. Dat wil zeggen: voor het doel waarvoor ze zijnbestemd en volgens de gebruiksaanwijzingen. Ook moeten we beveiligingenop machines en apparatuur gebruiken. Wij als werknemer zijn verplicht om debeschikbare beschermingsmiddelen op de juiste manier te gebruiken. Alswerknemer zijn we ook verplicht deel te nemen aan voorlichting en onderwijs.Op de werkplek ontstaan soms situaties waarin nog maar net geen ongelukkengebeuren. Of we zien dingen waarvan we denken dat ze gevaar kunnenopleveren. Het is belangrijk dat we deze zaken melden, bij de daarvoorverantwoordelijke persoon, zodat maatregelen genomen kunnen worden om deonveilige situatie te verhelpen.Hierdoor kunnen ongelukken worden voorkomen.1.4DE ARBEIDSINSPECTIEDe naleving van de verplichtingen van de Arbo-wet wordt gecontroleerd doorde arbeidsinspectie. Als er in een bedrijf een ongeval is gebeurd, dan moet ditbij de arbeidsinspectie worden gemeld.Deze informatie geeft de arbeidsinspectie en de overheid inzicht in bepaaldewerksituaties en hoe dit ongeval te voorkomen.Daarnaast heeft de arbeidsinspectie nog andere bevoegdheden: zij kunnen aanwijzingen geven en eisen stellen zij mogen proces verbaal opmaken en boetes opleggen zij geven ook informatie over de manier waarop onveiligesituaties kunnen en moeten worden voorkomen de zwaarste bevoegdheid is het stilleggen van het bedrijfAfbeelding 1.2De arbeidsinspectie1.5ARBO INFORMATIEBLADENDe richtlijnen en de aanwijzingen, die de Arbeidsinspectie hanteert, zijnbeschreven in zogenaamde Arbo Informatiebladen. Deze informatiebladenvertalen de wetgeving voor specifieke werksituaties en geven gedetailleerdeaanwijzingen zoals de Arbeidsinspectie deze hanteert. Er zijn voor veelsituaties specifieke informatiebladen. Hieronder staan er een paar vermeld: AI - 1Arbo en verzuimbeleid AI - 3Asbest AI - 11Afschermen en beveiligen van machines AI - 14Bedrijfsruimten, inrichting, transport en opslag AI - 17Hijs en hefgereedschap en veilig hijsen AI – 29Fysieke belasting bij het werk AI – 31Gevaarlijke stoffenPagina 5

Veiligheidstraining heftruck1.6Hoofdstuk 1De Arbo-wetARBO-INFORMATIEBLAD 14De informatie in dit blad betreft de inrichting van bedrijfsruimten en de transporten opslag in deze bedrijfsruimten. In het bijzonder deze laatste geeft eenduidelijke leidraad voor wat betreft het werken met een hef of reachtruckbinnen een bedrijf. Door deze informatie te benutten, wordt in principe aan dewettelijke richtlijnen uit het Arbo besluit voldaan.Hier een aantal specifieke richtlijnen ten aanzien van het werken met een hefof reachtruck, deze komen voort uit Arbo wetgeving en Arbo-informatieblad 14. Draag altijd veiligheidsschoenen, denk ook eens aan de risico’s bij hetdragen van ringen. Niet roken in de omgeving van het laadstation. Controleer de hef of reachtruck voor aanvang van dedienst, een truck die niet veilig is mag niet in gebruikgenomen worden. Gebruik de veiligheidsgordel op de heftruck. Stel de stoel op de juiste manier in.Afbeelding 1.3De controle Blijf met je handen en voeten binnen de hef of reachtruck. Kijk om je heen voor je weg rijdt, let in het bijzonder op omstanders. Let op de hoogte van de vorken. Pas de snelheid aan de omstandigheden aan. Rijd nooit met een onstabiele lading. Rijd nooit met een hoog geheven lading. Rijd achteruit als de lading het zicht naar voren belemmerd. Vervoer nooit personen met een heftruck. Laat geen personen onder de geheven vorken staan of lopen. Houd tijdens het vervoer de lading tegen het vorkenbord. Kantel de mast tijdens het rijden wat achterover. Let op de doorrijhoogte. Gebruik de claxon indien er een gevaarlijke situatie kan ontstaan. Plaats ladingen op een veilige plaats Parkeer de hef of reachtruck op een veilige plaats en op de juiste wijze.Pagina 6

Veiligheidstraining heftruckHoofdstuk 1De Arbo-wetPagina 7

Veiligheidstraining heftruckHoofdstuk 1De Arbo-wetVRAGEN HOOFDSTUK 1Vraag 1ABCWaarom is de Arbo-wet ingevoerd?Om de werkomstandigheden te verbeteren.Om de kennis op medisch gebied te vergroten ten behoevevan de bedrijfsgezondheid.Om de schade van de industrie aan het milieu te beperken.Vraag 2ABCDe hoofdthema’s in de Arbo-wet zijn:Veiligheid en milieu.Veiligheid, gezondheid en welzijn en milieu.Goede opleiding en welvaart.Vraag 3Wie is er verantwoordelijk voor het uitvoeren van deArbo-wet?Alleen de werkgevers.De arbeidsinspectie.De werkgevers en de werknemers.ABCVraag 4ABCVraag 5ABCVraag 6ABCVraag 7ABCVraag 8ABCWie controleert het naleven van de Arbo-wet?De arbeidsinspectie.De werkgevers en de werknemers.De politie.Waarop heeft Arbo-informatieblad 14 betrekking?Verkeersregels op de openbare wegVeilig hijsenTransport en opslag binnen bedrijven.Wie moet persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaarstellen?De werknemerDe werkgeverDit is niet in de Arbo-wet vastgelegd.Wat zijn voorbeelden van PBM’s?Een veiligheidskap en een veiligheidsgordel.Veiligheidsschoenen, helmen en gehoorbescherming.Houten klompen en een overallWat is geen bevoegdheid van de Arbeidsinspectie?Proces verbaal opmaken tegen werknemers en werkgevers.Een bedrijf stil leggenDe werknemer verplichten tot overwerkPagina 8

Veiligheidstraining heftruck / reachtruckHoofdstuk 2Heftruck techniekHoofdstuk 2Heftruck techniekVeiligheidstraining heftruckPagina 9

Veiligheidstraining heftruck / reachtruckHoofdstuk 2Heftruck techniekAantekeningen:Pagina 10

Veiligheidstraining heftruck / reachtruck2.1Hoofdstuk 2Heftruck techniekINLEIDINGIn dit hoofdstuk gaan we in op de technische aspecten van de heftruck ofreachtruck, hierdoor bent u in de toekomst beter in staat mee te praten over denieuw aan te schaffen heftruck of reachtruck. Tevens geeft deze technischeinformatie u de mogelijkheid in de praktijk beter in te schatten wat demogelijkheden en de beperkingen van een hef of reachtruck zijn.Daarnaast wordt ruim aandacht besteed aan stabiliteit en instabiliteit van trucken lading. Instabiliteit leidt vaak tot ernstige ongelukken.Tot slot krijgt u nog een overzicht van de meest voorkomendetransportmiddelen met alle voor en nadelen.Om enig inzicht te krijgen in de werking van een hef of reachtruck, zullen we debelangrijkste onderdelen wat beter bekijken. In onderstaande figuur vindt u debenamingen van deze onderdelen terug. Daar veel onderdelen van eenheftruck en een reachtruck overeenkomen is hier gekozen voor een heftruck.Afbeelding 2.1De elektrotruck2.2DE BANDENBanden vervullen een belangrijke functie bij de heftruck; zij moeten de heftrucken de last dragen. Het kiezen van de juiste banden is moeilijk.De diverse banden zullen in bepaalde bedrijfssituaties nooit aan alle eisenkunnen voldoen. Dus wordt de keuze afgestemd op de eisen die belangrijk zijnvoor de bedrijfstoepassing. Afhankelijk van de toepassing worden aan eenband eisen gesteld op het gebied van:Draagvermogen(stabiliteit)Rij comfort(binnen en of buiten gebruik)Rolweerstand(vloer)Grip(binnen en of buiten gebruik)Vering(binnen en of buiten gebruik)Pagina 11

Veiligheidstraining heftruck / reachtruckHoofdstuk 2Heftruck techniekLuchtbanden:Voordelen: goede grip bij natte omstandigheden. goede vering en dus comfortabel bij oneffen wegdek. geschikt voor de openbare weg.Nadelen: kans op lekkage. instabiliteit door ongelijke bandenspanning. hoge rolweerstand. hoge bouwhoogte. minder slijtvast.Afbeelding 2.2De LuchtbandMassieve banden:Voordelen: goede stabiliteit lage rolweerstand lange levensduur geen onderhoud lage bouwhoogte geen lekkage mogelijkNadelen: geen vering hoge druk op de vloer (schade aan de vloer !) geen profiel dus niet geschikt voor buiten i.v.m. vochtAfbeelding 2.3Massieve bandVolrubber banden:Voordelen: redelijke stabiliteit geen onderhoud redelijke grip geen lekkage mogelijkNadelen: onstabiel bij zware ladingen grote bouwhoogteAfbeelding 2.4Volrubber bandPagina 12

Veiligheidstraining heftruck / reachtruck2.3Hoofdstuk 2Heftruck techniekVOORZETAPPARATUURHef of reachtrucks zijn standaard voorzien van vorken, gemonteerd aan eenvorkenbord. Bij de meeste trucks kunnen deze vorken vervangen worden doorspeciale voorzetapparatuur.Deze voorzetapparaten worden vrijwel altijd aan het normale vorkenbord vande heftruck bevestigd of komen hiervoor in de plaats.Ze beïnvloeden, met de lading, de verschillende eigenschappen van deheftruck aanzienlijk, zowel positief als negatief. specifieke goederen kunnen beter en sneller verplaatst worden. de extra uitrusting gaat meestal ten koste van het hefvermogen.De extra massa van het voorzetapparaat en de lading komt verder van hetkantelpunt ( de vooras ) af te liggen.Side-shiftHierbij kan het hele vorkenbord hydraulisch 10 tot 50 cm naar links ennaar rechts geschoven worden. Vooral bij het laden van een vrachtautois het vaak van belang de lading, zonder te beschadigen, tegen elkaarte plaatsen. Om dit tot stand te brengen, zonder herhaalde heen enweer rijden van de truck, is side-shift gemonteerd.Let wel, laat side-shift geen compensatie worden van uw gebrek aanstuurvaardigheid.Afbeelding 2.5Side-shiftVorkenversteller (spreader) en kantelaarDe vorken kunnen we dichter bij elkaar of verder uit elkaar verstellen.Normaal doen we dit met de hand. Het is ook mogelijk om de vorkenmet behulp van het hydraulisch systeem te verstellen. Dit is vooralhandig, als er steeds pallets met verschillende afmetingen verplaatstmoeten worden.Afbeelding 2.6Spreader & kantelaarVerlengvorkenVoor diepe ladingen bestaan verlengstukken,die over de vorken geschoven kunnen worden.Deze verlengvorken moeten altijd geborgd wordenachter de bestaande vorken in verband metafschuiven.Afbeelding 2.7VerlengvorkenTapijtdoornVoor ladingen die in het midden een opening hebben, zoals banden,rollen draad, vloerbedekking of betonnen buizen, gebruikt men vaakeen tapijtdoorn. Deze kan in plaats van de vorken in het midden van hetvorkenbord worden bevestigd.Afbeelding 2.8Pagina 13

Veiligheidstraining heftruck / reachtruck2.4Hoofdstuk 2Heftruck techniekDE HEFMASTDe hefinrichting (mast) van een heftruck is opgebouwduit twee of meer hefraamprofielen (mastdelen) ingeleide-rollen.Die hefraamprofielen zijn zodanig gemaakt, datwanneer er hogere hefhoogten moeten worden bereikt,er meer hefraamprofielen uit elkaar geschoven kunnenworden. Met behulp van een hydraulische cilinder(hefcilinder) en een hefketting wordt dit profiel omhooggedrukt. Afhankelijk van de werksituatie kan menkiezen uit de volgende mastconstructies: tweevoudige drievoudige mastHet voordeel van een drievoudige mast is de grotehefhoogte, terwijl de doorrijhoogte toch ‘laag’ blijft. Hetnadeel is de beperking van het zicht naar voren.Naarmate de mast verder uitgeschoven wordt neemt destabiliteit af. Dit is het hevigst bij drievoudige masten.Teneinde het zicht van de bestuurder naar voren tebevorderen kan een centrale hefcilinder vervangenworden door twee zijdelings geplaatste cilinders. Dezeopstelling wordt ook wel een “doorkijkmast” genoemd.Afbeelding 2.9De hefmast2.5DE REMMENBedrijfsremDe meeste hef of reachtrucks zijn uitgevoerd met een hydraulisch remsysteem.Dat betekent dat de remmen in werking worden gesteld met behulp vanvloeistofdruk. Een hydraulisch remsysteem heeft als voordeel dat depedaaldruk klein kan zijn en de rem-druk mooi gelijkmatig verdeeld wordt overde te remmen wielen.Elektrische remSommige hef en reachtrucks zijn uitgevoerd met een elektronische rem. Hierbijwordt de rij-motor gebruikt om af te remmen. Door de rij-motor de andere kantop te laten draaien werkt deze als dynamo en wordt zodoende de batterij weerwat opgeladen. Dit systeem kan tot tien procent extra rendement op de batterijleveren.ParkeerremBij de meeste heftrucks wordt door middel van een handel (de parkeerrem) opmechanische wijze, dat wil zeggen door middel van kabels, de remsegmenten,bediend. Deze werkt dus nog wel als de bedrijfsrem door een mankement nietmeer functioneert.StroomonderbrekerElektroheftrucks en reachtrucks zijn alle gevallen voorzien van eendodemansrem, pedaal of een stoelschakelaar. Deze voorziening kan onder destoel worden ingebouwd. Stapt men van de hef of reachtruck af, dan veert destoel omhoog, waardoor de schakelaar wordt bediend. Deze sluit destroomtoevoer naar de motor af, waardoor de heftruck langzamer gaat rijdenen ten slotte tot stilstand komt.Pagina 14

Veiligheidstraining heftruck / reachtruck2.6Hoofdstuk 2Heftruck techniekHET STUURSYSTEEMDe besturing van heftrucks geschiedt anders dan bij een auto. Het verschil isdat bij heftrucks niet de voorwielen worden bestuurd maar de achterwielen ofhet achterwiel. Tegenwoordig zijn de meeste hef en reachtrucks voorzien vanhydraulische stuurbekrachtiging welke een onderdeel vormt van hethydraulisch hefsysteem.Om schade aan het stuursysteem en onmatige slijtage aan de banden tevoorkomen moet men zo min mogelijk sturen bij een stilstaande truck.AchterwielbesturingDe reden van achterwielbesturing is vermindering van de benodigdemanoeuvreerruimte en verhoging van de wendbaarheid van de truck,bijvoorbeeld scherper door een bocht te draaien. De bestuurder dient hierop inde praktijk te letten. Het verkrijgen van deze rijvaardigheid vereist oefeningonder het motto: eerst goed, dan snel en vooral veilig.Door de achterwiel besturing ligt het draaipunt van de truck op de vooras. Bijhet nemen van bochten moet men onder andere goed op de positie van hetvoorwiel letten. Daarnaast draait de achterzijde van de truck in tegengestelderichting weg. Om te voorkomen dat de achterzijde van de truck, in een kleineruimte, tegen een stelling of ander obstakel rijdt gelden de volgende regels:vooruit een bocht naar rechts nemen betekend rechts aan houden, immers deachterkant van de truck draait naar links weg.vooruit een bocht naar links nemen betekend links aan houden, immers deachterkant van de truck draait naar rechts weg.Het moment van sturen is op het moment dat de vooras bij de hoek is.Drie of vierwieltrucksDaarnaast heeft een driewieltruck eenveel kleinere draaicirkel dan eenvierwieltruck, ideaal voor het werken inkleine ruimten tussen stellingen inmagazijnen.Een vierwieltruck bied natuurlijk veel meerstabiliteit, met name in bochten en tijdenshet vervoer van zwaardere ladingen.Afbeelding 2.10driewiel/vierwielPagina 15

Veiligheidstraining heftruck / reachtruck2.7Hoofdstuk 2Heftruck techniekHET HYDRAULISCH HEFSYSTEEMEén van de voornaamste onderdelen van een hef of reachtruck is dehefinrichting die hydraulisch wordt bekrachtigd.Het hydraulisch systeem wordt gebruikt voor de volgende functies: het heffen van de mast. het neigen van de mast door de neigcilinders. stuurbekrachtiging. eventuele voorzetapparaten zoals side shift.Afbeelding 2.11Hydraulisch systeemDe werking gaat als volgt:De benodigde hoeveelheid olie wordt door een pomp vanuit de tank vialeidingen /slangen naar een ventielkast gepompt. Op de ventielkast kunnenzich één of meer bedieningshandels bevinden die een afzonderlijke ofgezamenlijke functie hebben, namelijk de bediening van de hefcilinder, deneigcilinders, de eventueel aangebrachte hydraulische voorzetapparatuur.Door het openzetten van een ventiel, door middel van een handel, wordt deolie in de richting van een van de cilinders gepompt.Te weinig hydraulische olieIndien de hefinrichting schokkend en/of langzaam naar de hoogste stand gaat,is dit meestal een aanwijzing dat er te weinig olie in het systeem aanwezig is.Er zal dan eerst hydraulische olie bijgevuld moeten wo

5.6 Veilig werken met de heftruck 46 5.7 De openbare weg 50 5.8 Technische inrichting heftruck 50 5.9 Parkeren 51. Veiligheidstraining heftruck Hoofdstuk 1 De Arbo-wet Pagina 2 Hoofdstuk 1 De Arbo-wet Veiligheidstraining heftruck . Veiligheidstraining heftruck Hoofdstuk 1 .